Erdal Sağlam
(ANKARA) – İran savaşının sona ereceğine ilişkin farklı haberler gelirken, uygulanan ekonomik programda savaş etkisiyle yapılan değişiklikler de tartışılmaya başladı. Bu değişikliklerin 2027 yılında yapılacak olası erken seçimle ele alınıp, seçim ekonomisinin hesaba katılması, önümüzdeki dönem için ekonomik ve siyasi gelişmelere ilişkin tahmin yapmayı güçleştiriyor.
Savaşın de etkisiyle, bu yıl için belirlenen enflasyon hedeflerinin yükseltilmesine artık kesin gözüyle bakılıyor. Savaştan önce de hedeflerde revizyon ihtiyacı ortaya çıkmıştı ama son gelişmelerden sonra artık bu revizyon kaçınılmaz oldu.
14 Mayıs’ta açıklanacak Merkez Bankası’nın yılın 2. Enflasyon Raporu’nda bu yönde değişiklikler yapılması bekleniyor. Yılın ilk raporunda, yüzde 16’lık enflasyon hedefi korunurken, hata koridorunda üst limit yüzde 21’e çıkarılmıştı. Gelecek hafta yapılacak revizyonla hedefin, en düşük, yüzde 19’a çıkarılması bekleniyor. Ancak bu oranın, son gelişmelerin de etkisiyle, yüzde 21 veya üzerine çıkarılması ihtimali de artmış görünüyor.
Burada önemli noktalardan biri, hata koridorunun üst limitinin nasıl belirleneceği. Piyasalardaki yaygın kanı; Merkez Bankası’nın bu oranları çok yüksek tutmayacağı, yüzde 19-24 aralığının büyük ihtimal olduğu yönünde. Buna karşılık, koridorun yüzde 21-26 şeklinde belirlenebileceğini tahmin edenlerin sayısı da giderek yükseliyor.
DEĞİŞEN HEDEFİN DE ÜZERİNE ÇIKILACAK
Bu arada gerçekleşecek enflasyonun, revize edilecek oranının da üzerine çıkma ihtimalinin çok yüksek olduğunu söylemek gerek. Çünkü ekonomi yönetimi de geçmişten gelen güvensizlikle piyasaların, hangi orana çıksalar da gerçekleşecek enflasyonu bunun 3-4 puan üzerinde hesap edeceğini çok iyi biliyorlar. Bu nedenle de gerçekleşmenin büyük ihtimalle beklenti doğrultusunda oluşma ihtimali bulunduğunu görüyorlar.
Aslında Merkez Bankası’nın görevlerinden biri, beklenen enflasyonu yönetebilmek ama mevcut iklimde bunun olamayacağını, bence ekonomi yöneticileri de çok iyi görüyor. Bu nedenle asıl beklentilerinin 3-4 puan altında yeni hedef belirlemeyi de gerekli görüyorlar.
Aslında bunu piyasalar da biliyor ve düşük hedef açıklanmasını artık doğal karşılıyorlar. “Ekonomi yönetiminin başka çaresi olmadığını” kaydeden bankacılar, buna karşılık kendilerinin 3-4 puan üzerinde çıkacak enflasyonla hesap yapmaya devam edeceklerini söylüyorlar. Bu bağlantı açıkça söylenmese de artık kabullenilmiş durumda.
KURLARDA ARTIŞ DİKKATLE İZLENİYOR
Değişecek enflasyon hedefine bağlı olarak Merkez Bankası’nın kur politikasında da revizyon yapılacağı tahmin ediliyor. Bu nedenle, daha önceki aylarda yüzde 1,1-1,2 oranında artan dolar kurunun, daha fazla artıp atmayacağı dikkatle izlenmeye başlandı.
Zaten bir süredir aşırı değerlenmeye başlayan TL’nin yarattığı rahatsızlık, çeşitli kesimlerden şikayet konusu olurken, yükselen enflasyona bağlı kurların biraz hızlanacağı tahmin ediliyor. Bu açıdan bakıldığında, şimdiye kadarki kur rakamları, bu ay dolar kurunun en azından yüzde 1,3 artacağı, bunun daha yüksek oranlara ulaşabileceğinin izlenimini vermeye başladı.
Eski Merkez Bankacılar, “dolar kurundaki aylık artışın yüzde 1.5’e çıkması halinde, artık Merkez Bankası’nın enflasyonun yüzde 25’in altına ineceğine inanmadığını” söyleyebileceklerini ifade ettiler. Aylık artış oranı yüzde 1,5 olduğu takdirde, piyasalardaki enflasyon beklentisinin de yüzde 30’lara çıkmasının doğal sayılması gerekeceğini belirttiler.
Zaten piyasalardaki açıklanan yılsonu enflasyon tahminleri yüzde 28 civarına yükselmiş durumda. Ancak görüştüğümüz bankacılar, yaklaşık yüzde 30’luk bir enflasyona göre hesap yapmaya başladıklarını söylüyorlar. Geçen hafta tahminini açıklayan büyük yabancı bankalardan BofA da “enflasyonun yıl sonunda yüzde 30’e çıkacağı” tahminini açıkça dile getirdi.
Uygulanan politikalar, her ne kadar “enflasyonla mücadeleden vazgeçmiyoruz” denilse de önümüzdeki dönem mücadelede gevşemenin planlandığını gösteriyor. Bütçe açığının ve cari açığın büyüyeceği, kurların baskı altında kalacağı, faizlerin fazla düşmeyeceği bir ekonomik görünüme doğru gidiyoruz.
Hükümet özel sektörü ve dolayısıyla arzı artırıcı politikaları uygulamaya başladı. Seçimin olması beklenen 2027 yılı başında çalışanlar ve emeklilere yüklü zamlar vereceği tahmin ediliyor. Seçim sonrası ise kurların ve enflasyonun yeniden yükseldiğini, geçtiğimiz seçimlerde yaşamıştık. Belli ki önümüzdeki yılki seçim için de yine aynı senaryo hazırlanıyor.
